Μια παλιά και απλή εξέταση, που εντοπίζει πρωτεΐνες στα ούρα, λειτουργεί πλέον είτε ως ένδειξη ότι τα νεφρά εργάζονται καλά είτε ως προειδοποίηση για καρδιακά προβλήματα που μπορεί να ακολουθήσουν.
Η σύνδεση καρδιάς και νεφρών αναγνωρίστηκε και αξιοποιήθηκε, με αποτέλεσμα να αναθεωρηθούν πρόσφατα οι διεθνείς οδηγίες θεραπείας για τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Πλέον προτείνεται ο έλεγχος της αλβουμίνης, δηλαδή της λευκωματίνης, μαζί με την κρεατινίνη, ώστε να φανεί αν έχει αρχίσει βλάβη στα νεφρά από πολύ νωρίς.
Αν οι τιμές βρεθούν αυξημένες, η προειδοποίηση και η προστασία αφορούν και τα δύο όργανα. Ο γιατρός λαμβάνει μέτρα για να διατηρηθεί η νεφρική λειτουργία και να μην προχωρήσει η βλάβη που έχει ξεκινήσει, ενώ παράλληλα μπορεί να προλάβει και βλάβη στην καρδιά.
Η έναρξη των εξετάσεων τοποθετείται μεταξύ 40 και 50 ετών.
Τη νέα προσέγγιση στη θεραπεία των ασθενών παρουσίασε ο Ευάγγελος Παπαχρήστου, πρόεδρος της Ελληνικής Νεφρολογικής Εταιρείας. Είναι καθηγητής Παθολογίας-Νεφρολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, καθηγητής Νεφρολογίας και διευθυντής της Νεφρολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών.
Ο κ. Παπαχρήστου περιέγραψε τους κοινούς μηχανισμούς με τους οποίους νεφρά και καρδιά συνδέονται και το ένα σύστημα επηρεάζει το άλλο. Η συχνότερη σύνδεση αφορά τη ρύθμιση της πίεσης. Στην καρδιακή ανεπάρκεια επηρεάζεται και η λειτουργία των νεφρών, αφού τα δύο συστήματα λειτουργούν σε άμεση αλληλεξάρτηση.
Οι ορμόνες του στρες
Οι ορμόνες αυτές επιδρούν στα νεφρά. Σε έντονη καταπόνηση η αδρεναλίνη ενισχύει τη συστολή της καρδιάς, που χτυπά ταχύτερα όταν δέχεται στρεσογόνο ερέθισμα. Οι νεφροί προσαρμόζουν τότε τη λειτουργία τους ώστε να διατηρηθούν οι ζωτικές λειτουργίες, μέσω του ισοζυγίου των υγρών. Συγκρατούν νερό και αλάτι, η διούρηση μειώνεται και, για όσο διαρκεί η κατάσταση σοκ, περιορίζουν τη δραστηριότητά τους ώσπου ο οργανισμός να ηρεμήσει.
Διευκρίνισε ότι δεν επιβαρύνουν τα νεφρά όλες οι καρδιοπάθειες και ότι δεν είναι βέβαιο πως η νεφρική βλάβη προηγείται εκείνης της καρδιάς. Ο συνδυασμός αλβουμίνης και κρεατινίνης επιτρέπει, πάντως, να εντοπιστεί μια βλάβη σε πολύ αρχικό στάδιο. Αυτή μπορεί να αποτελέσει προάγγελο νοσημάτων που αφορούν τόσο την καρδιά όσο και τους νεφρούς.
Για το πότε ξεκινά η βλάβη και ποιο όργανο πλήττεται πρώτο, η καρδιά ή οι νεφροί, έφερε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπέρταση. Η σχέση των δύο βλαβών, σημείωσε, θυμίζει το ερώτημα της κότας και του αυγού, αφού και η καρδιά συμμετέχει σε όλη αυτή τη διαδικασία.
Για τον σακχαρώδη διαβήτη, ο κ. Παπαχρήστου τόνισε ότι μπορεί να επηρεάσει πολλά όργανα. Οι νεφροί προσβάλλονται συχνά, το ίδιο και οι οφθαλμοί. Κοινό σημείο είναι τα αγγεία, ενώ η ανίχνευση αφορά πρώιμες βλάβες από την αθηροσκλήρυνση. Αιτία είναι η στένωση που προκαλεί η αθηρωματική πλάκα σε όλα τα αγγεία, και σε εκείνα του εγκεφάλου, της καρδιάς και των νεφρών.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και πότε
Στις ομάδες υψηλού κινδύνου ο καθηγητής έδωσε έμφαση σε όσους έχουν υπέρταση και διαβήτη, ακόμη και όταν η ρύθμισή του είναι καλή, κατά τη χαρακτηριστική του διατύπωση. Ξεκαθάρισε επίσης ότι δεν τίθεται θέμα κληρονομικής προδιάθεσης.
Η εξέταση της αλβουμίνης αφορά άτομα από 30 έως 70 ετών. Ο κ. Παπαχρήστου θεωρεί όμως πολύ χαμηλό το όριο των 30 ετών και προτείνει οι εξετάσεις να ξεκινούν μεταξύ 40 και 50 ετών, επειδή ανιχνεύουν νοσήματα πολύ πριν δώσουν συμπτώματα.
Ως παράδειγμα ανέφερε ότι, αν εξεταστούν για αλβουμίνη 1.000 άνθρωποι με φυσιολογικές τιμές νεφρικής λειτουργίας, αυξημένες τιμές μπορεί να βρεθούν στο 10% έως 20% εξ αυτών. Η παρουσία αλβουμίνης μπορεί τότε να προειδοποιήσει ότι οι συγκεκριμένοι ασθενείς ενδέχεται αργότερα να αναπτύξουν βαριά καρδιαγγειακά νοσήματα. Ο λόγος είναι η βλάβη του ενδοθηλίου, του εσωτερικού χιτώνα των αγγείων, που μπορεί στη συνέχεια να επιβαρύνει καρδιά και νεφρούς. Με τη συγκεκριμένη εξέταση η βλάβη αναγνωρίζεται πολύ νωρίς και μπορεί να αντιμετωπιστεί εγκαίρως.

































